سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
12
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى)
بعقيده ما در شبهه موضوعيه محصوره حق اينستكه جائز نيست مكلّف تمام اطراف را مرتكب شود يعنى مخالفت قطعيه آن حرام است بنابراين اگر خمر در يكى از دو ظرف يا بيشتر از آن مشتبه باشد حرام است هردو ظرف را بياشامند و دليل بر حرمت دو چيز است : 1 - وجود مقتضى . 2 - فقدان مانع . امّا دليل بر وجود مقتضى اينستكه دليل حرمت خمر تعميم داشته هم موردى كه به خمر علم تفصيلى باشد را شامل شده و هم موضعى كه علم اجمالى به آن داشته باشيم همچون مورد بحث را فرامىگيرد چه آنكه در محل كلام اگر شخص همه اطراف را مرتكب شد و از جملگى ظروف آشاميد قطع پيدا مىكند كه خمر را نوشيده و خطاب : اجتنب عن الخمر را مخالفت كرده است اگرچه تفصيلا نداند ظرف خمر كداميك از ظروف بوده است و چون مخالفت و عصيان خطاب مزبور قطعا جائز نيست لاجرم ارتكاب جميع اطراف شبهه نيز نبايد جايز باشد . سؤال اگر در مقام اشكال گفته شود : خطاب : اجتنب عن الخمر مختص است بمواردى كه علم تفصيلى به خمر داشته باشيم ؛ بنابراين مثل مورد بحث را كه علم به خمر اجمالى است شامل نميشود . جواب در جواب مىگوييم :